آشنایی با صندوق سرمایه‌گذاری مشترک

مقاله مبتدی
178
آشنایی با صندوق سرمایه‌گذاری مشترک

صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک(Mutual Funds) یکی از مهم‌ترین سازوکارهای سرمایه‌گذاری در بازارهای مالی هستند که شرایط بازار را از نظر ریسک و بازده برای سرمایه‌گذاران مختلف به‌ویژه برای سرمایه‌گذاران مبتدی مساعدتر می‌کنند.

گفتنی است در کشورهای پیشرفته معمولا افراد اوراق بهادار را مستقیما معامله نکرده و در عوض پول‌های خود را در صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک سرمایه گذاری می کنند. ایده اصلی این صندوق‌ها یک‌کاسه کردن پول‌های افراد مختلف و سرمایه‌گذاری آن‌ها توسط یک گروه از مدیران حرفه‌ای سرمایه گذاری که تسلط، دانش و تجربه بسیاری در این زمینه دارند، به نمایندگی از سرمایه‌گذاران است.

صندوق‌های مذکور با ایفای نقش واسطه مالی، سرمایه‌گذاری افراد غیرحرفه‌ای را از حالت مستقیم به غیرمستقیم تبدیل کرده و از این رهگذر مزایای متعددی را هم برای بازار سرمایه و هم برای سرمایه‌گذار فراهم می‌کنند. صندوق‌های مذکور از یک‌سو راهکار مناسب برای رشد کمی، کیفی و توسعه پایدار بازار سرمایه، تشویق سرمایه‌گذاری غیرمستقیم و ورود افراد غیرحرفه‌ای به بازار را تسهیل می‌کند و از سوی دیگر این امکان را پدید می‌آورند که از طریق تشکیل سبد متنوعی از دارایی‌ها که هرکدام دارای ویژگی‌های خاص خود هستند، ضمن کسب بازدهی مناسب، ریسک سرمایه‌گذاران را نیز کاهش دهند. به بیان دیگر می توان سرمایه گذاری در چنین صندوق هایی را مصداق ضرب المثل "پول از شما کار از ما" دانست که در آن سرمایه گذار مدیریت و به تبع آن رشد دارایی های خود را با مشورت و همکاری یک گروه از متخصصان امر به بهترین، سریعترین و کم ریسک ترین حالت ممکن در بازار سرمایه انجام می دهد.

همان‌طور که اشاره شد، صندوق سرمایه‌گذاری مشترک پول سرمایه‌گذاران مختلف را جمع‌آوری کرده و سپس با تجمیع این سرمایه‌های خرد، قدرت این را پیدا می‌کند که از مزایای یک سرمایه‌گذاری در مقیاس بزرگ بهره ببرد و از طرف سرمایه‌گذاران این پول‌ها را در انواع اوراق بهادار مثل سهام و اوراق با درآمد ثابت کوتاه‌مدت و بلندمدت سرمایه‌گذاری کند. این مجموعه اوراق بهادار به‌اصطلاح پُرتفوی (portfolio) نامیده می‌شود. سرمایه‌گذران در اصل سهام یا واحدهای صندوق سرمایه‌گذاری را می‌خرند که هر واحد نشانه سهم سرمایه‌گذار از مالکیت دارایی ها و درآمدهای صندوق است. شما با خرید واحدهای صندوق، پول خود را در نهاد مالی سرمایه گذاری می کنید که با استفاده از یک تیم مدیریت حرفه‌ای، سعی می‌کند تا با تشکیل پرتفویی از سهام و انواع اوراق بهادار، سود مناسبی کسب کند.

در مجموع صندوق‌های سرمایه‌گذاری با توجه به امکانات و توانایی‌هایی که در اختیار دارند، تلاش می‌کنند که سرمایه‌گذاری در بازار را جذاب‌تر و فرصت‌ها و انتخاب‌های بیشتری را با ریسک کمتر و بازدهی بالاتر برای سرمایه‌گذاران فراهم کنند. اختیارات این صندوق ها در قالب اساسنامه و امیدنامه مصوب بوده و مدیران سرمایه گذاری صرفا موظف هستند با توجه به اختیارات تعیین شده مدیریت دارایی سرمایه گذاران را انجام دهند. وجود اساسنامه و امیدنامه باعث قانونمندی نحوه مدیریت صندوق ها و اطمینان بیشتر سرمایه گذاران به مدیریت اصولی دارایی های آنان خواهد شد. ضروری است سرمایه گذاران پیش از سرمایه گذاری در هر صندوق به دقت اساسنامه و امیدنامه صندوق مربوطه را مطالعه کنند تا با قواعد و مقررات تعیین شده آشنا شده و در عین حال اطلاعاتی در ارتباط با نحوه سرمایه گذاری دارایی های صندوق کسب کنند. مهمترین اطلاعات ارائه شده شامل تعیین حدود اختیارات مدیران برای انتخاب نوع دارایی ها و حداقل یا حداکثر قانونی تعیین شده برای هر دسته از دارایی ها است که در بخش اهداف سرمایه گذاری هر صندوق ذکر شده است. اطلاع از هزینه های قانونی لحاظ شده برای هر صندوق اطلاعات مهم دیگری است که می توان در قالب جداول درج شده در این مستندات از آن آگاهی یافت.

بد نیست بدانید طی دو دهه گذشته صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترك از محبوبیت زیادی در بین سرمایه‌گذاران در جهان برخوردار شده‌اند. در حال حاضر بیش از ۸۰ میلیون نفر در آمریکا در این صندوق‌های سرمایه‌گذاری کرده‌اند و بسیاری از مردم، سرمایه‌گذاری در بورس را به معنای سرمایه‌گذاری در صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک می‌دانند. در همین راستا در سراسر جهان صندوق‌های سرمایه‌گذاری به شکل‌ها و روش‌های مختلف و به‌عنوان ابزاری مفید و کارآمد برای سرمایه‌گذاری در اوراق بهادار شکل‌گرفته‌اند. ایران نیز از این قاعده مستثنی نبوده و در حال حاضر صندوق‌های متعدد و متنوعی در بازار سرمایه‌ی ایران در حال فعالیت هستند.

مزیت عمده این روش از سرمایه گذاری نسبت به خرید و فروش مستقیم اوراق بهادار توسط اشخاص این است که علاوه بر استفاده از توانمندی ها و دانش و تجربه گروهی از مدیران حرفه ای در مدیریت دارایی، سرمایه گذار از ریسک های متعدد از جمله نقدشوندگی پایین تر، ریسک توقف معاملات در سهم، ریسک ورود به صف های فروش متوالی و ریزش پی در پی ارزش دارایی ها و سایر ریسک های مترتب بر خرید و فروش مستقیم سهام مصون می ماند.

لازم است توجه داشته باشید که در بدو شروع کار صندوق‌ها، بهای هر واحد آن‌ها یک‌میلیون ریال است و با گذشت زمان به دلیل کم‌وزیاد شدن دارایی های تشکیل‌دهنده صندوق، قیمت هر واحد تغییر می‌کند. قیمت جدید هر واحد، مبنایی برای خرید واحدهای صندوق بعد از پذیره‌نویسی و همچنین مبنایی برای تعیین نرخ هر واحد جهت ابطال و نقد کردن واحدهای صندوق‌های سرمایه‌گذاری است.

سود این صندوق‌ها از کجا بدست می‌آید؟

۱- افزایش قیمت سهام صندوق: وقتی ارزش پرتفوی صندوق بالا می‌رود، طبیعتا خالص ارزش دارایی‌های صندوق هم بالا می‌رود که به خالص ارزش دارایی هر سهم به‌اصطلاح(Net Asset Value) NAV می‌گویند. خالص ارزش دارایی‌ها برابر ارزش دارایی‌ها منهای بدهی‌ها است که بر مبنای هر سهم بیان می‌شود.

۲- سود تقسیمی Dividend: برخی صندوق‌ها ممکن است با توجه به سیاست‌هایشان از محل درآمد سودهای سهام پرتفوی خود یا بهره‌های اوراق با درآمد ثابت، سودی بین سهامداران خود تقسیم کنند.

بیشتر بخوانید: